Trzecia część serii o śnie, czyli tym razem o marzeniach sennych

Czy sny mają znaczenie?

Każdy z nas kiedyś obudził się z wrażeniem, że śnił coś „dziwnego”. Coś zaskakująco realistycznego, tak intensywnego, że przez chwilę trudno było rozróżnić sen od jawy. Czasem budzimy się z ulgą, czasem z niepokojem. A czasem z uczuciem: „To było ważne”, choć nie do końca potrafimy powiedzieć dlaczego.

Przez wieki ludzie wierzyli, że sny mają znaczenie symboliczne, prorocze, duchowe. W starożytnym Egipcie sny były traktowane jako wiadomości od bogów. W Grecji były formą objawienia. Dziś wiemy więcej o tym, co dzieje się z naszym mózgiem w nocy, ale zapewne każdy z nas chociaż raz zadał sobie pytanie: czy sny mają sens? A jeśli tak, to jaki?

Po co śnimy? Najważniejsze teorie naukowe dotyczące funkcji marzeń sennych

1. Hipoteza konsolidacji pamięci

To jedna z najlepiej udokumentowanych teorii. Zakłada, że sny pomagają nam utrwalać i porządkować wspomnienia, przekształcając informacje z krótkotrwałej pamięci w długotrwałą (to znaczy w taką, w której coś zostaje w naszej głowie „na zawsze”). Sny, szczególnie te w fazie REM, integrują emocje z wydarzeń dnia, pomagają wyciągać wnioski i zachować to, co ważne.

Badania pokazują, że u osób, które zostały pozbawione snu REM, proces uczenia się i zapamiętywania jest znacznie zaburzony.

2. Hipoteza symulacyjna

Ta teoria zakłada, że sny służą jako „wirtualny trening”, pozwalają ćwiczyć różne scenariusze, szczególnie te społeczne i związane z zagrożeniem. To jakby umysł, w bezpiecznym środowisku snu, próbował odpowiedzi na pytanie: „A co by było, gdyby…”

Może właśnie dlatego tak często śnimy o spóźnieniu, konfrontacjach, egzaminach czy ucieczkach.

3. Hipoteza kompensacyjna

Sny mogą również pełnić funkcję nocnej psychoterapii, pomagają przetwarzać emocje, które w ciągu dnia zostały zepchnięte na bok. To, czego nie przeżyliśmy świadomie, może „przemówić” w śnie, czasem symbolicznie, czasem bardzo wprost.

Znaczenie snów – czy senniki mają sens?

Każdy chyba chociaż raz w życiu zajrzał do sennika. Do dziś można kupić np. Sennik egipski, który powie, że jeśli śnił Ci się ogień, to czeka Cię pasja, jeśli krowa, to będzie dobrobyt. Kto z nas nie czytał kiedyś po przebudzeniu: „Co znaczy sen o wypadających zębach?”

Problem w tym, że senniki zakładają istnienie uniwersalnego kodu snów, a badania i praktyka psychoterapeutyczna wskazują, że sen zawsze trzeba rozumieć indywidualnie, w kontekście życia i emocji konkretnej osoby. Śniąca o zębach młoda kobieta przed ślubem może mieć zupełnie inny sens snu niż dentysta śniący o zębach po trudnym dniu pracy.

Dlatego, jest to ciekawe jako folklor, ale sennik nie zna Twojej historii. Ty ją znasz.

Sny w psychoterapii – królewska droga…

Zygmunt Freud mawiał, że sny są „królewską drogą do nieświadomości”.
Fritz Perls, twórca terapii Gestalt, twierdził, że są „królewską drogą do integracji”.

Wydaje się, że między tymi stwierdzeniami nie ma sprzeczności, w pewien sposób te dwa sposoby rozumienia się uzupełniają.

Freud: sen jako zaszyfrowane pragnienie

Dla Freuda sen był wyrazem nieświadomego życzenia, które uległo zniekształceniu przez mechanizmy obronne. Treść snu to jedynie „fasada”, za nią kryje się ukryty sens. Interpretacja snów polegała na rozkodowaniu symboli, analizie snu warstwa po warstwie.

Perls: sen jako część mnie

Dla Fritza Perlsa sen nie był zagadką do rozszyfrowania, ale przestrzenią do dialogu. Każdy element snu (osoba, zwierzę, obiekt) reprezentuje część naszej psychiki. W pracy Gestalt terapeuta może zaprosić klienta do „rozmowy” z elementami snu, np. „jaką częścią Ciebie była ta pęknięta filiżanka ze snu, co ten sen mówi o Tobie?”.

 

Kiedy warto przyglądać się snom?

Nie każdy sen ma głębokie znaczenie, czasem to tylko „oczyszczanie twardego dysku”. Ale warto zatrzymać się nad tymi snami, które:

• powtarzają się (nawet od lat),
• zostawiają po sobie silne emocje,
• pamiętamy bardzo wyraźnie,
• pojawiają się „znikąd”, w momentach zmian, decyzji, kryzysów.

To może być właśnie moment, w którym nieświadomość mówi: „Spójrz tutaj.”

Sny nie są magią, ale też nie są bełkotem bez znaczenia. Są nocną aktywnością naszego mózgu, który łączy emocje, wspomnienia, potrzeby i lęki w jedną, nieoczywistą opowieść.

Nie trzeba ich interpretować na siłę. Ale jeśli Cię zaciekawią, można je potraktować jak list od siebie do siebie.
Może czasem warto go przeczytać.